O'zbek tilida sun'iy intellekt hikoyalari

2026-09-12 · PLOT Team

Sun'iy intellekt hikoya yozadigan ilovani qidirsangiz, deyarli hammasi ingliz tilidan boshlanadi. Janrlar ro'yxati ham, misollar ham, ekrandagi yozuvlar ham ingliz tili atrofida yig'ilgan, qolgan tillar keyin qo'shiladi.

O'zbek tili uchun bu ayniqsa sezilarli. O'qishga bo'lgan talab bor, lekin taklif juda kam: o'zbekcha o'qiladigan zamonaviy matn zaxirasi hali yupqa, sun'iy intellekt yozadigan hikoyalar tomonga o'tsangiz esa u yanada yupqalashadi.

Tarjima qilingan o'zbekcha darrov bilinadi

Jumla avval boshqa tilda tug'ilib, keyin o'zbekchaga ko'chirilsa, ko'chirilgan joyi ko'rinib turadi.

Birinchi belgisi — so'z tartibi. O'zbekchada fe'l jumla oxirida turadi, ingliz tilida esa ega va kesim boshda. Tarjima ingliz tartibini sudrab keladi, natijada jumla o'rtasidan sinadi va bir necha shunday jumladan keyin matn tarjimaday emas, dublyajday eshitiladi.

Ikkinchisi — ortiqcha olmosh. O'zbekchada shaxs qo'shimcha bilan ham ko'rinadi: keldi, keldim, kelding. Inglizchada har bir jumlada ega majburiy bo'lgani uchun tarjimada "u", "u", "u" ketma-ket takrorlanadi. Yana bir tafovut shundaki, o'zbekchada uchinchi shaxsda jins yo'q, "u" hamma uchun bitta; ingliz matnida esa he va she doim ajratilgan, shuning uchun tarjima har jumlada kimni nazarda tutayotganini qayta izohlashga urinadi va gap cho'zilib ketadi.

Uchinchisi — hurmat darajasi. Sen va siz o'rtasidagi farq o'zbek sahnasida odamlar orasidagi munosabatni ko'rsatadi, sizdan senga o'tish esa hikoyaning burilishi bo'lishi mumkin. Inglizchada bu farq yo'q, shuning uchun ko'chirilgan matnda personajlar yo boshdan oxir bir xil gapiradi, yo hech qanday burilish bo'lmagan joyda birdan o'zgaradi. Shu qatorga -ku, -da, -ekan kabi mayda yuklamalar ham qo'shiladi: ular jumlaga ohang beradi va tarjimada birinchi bo'lib yo'qoladi.

O'qish mumkin, lekin berilib ketish uzilib turadi. Hikoya ichida yurasiz, jumlaga qoqilasiz, chiqasiz va yana kirasiz.

Inglizcha o'qiyversa bo'lmaydimi

Bo'ladi. Faqat zavq uchun o'qish bilan uddasidan chiqqani uchun o'qish boshqa-boshqa ishlar.

O'zingizniki bo'lmagan tilda o'qiyotganda siz doim ozgina tarjima qilib borasiz. Hazil yarim taktdan keyin yetib keladi, ta'sirli joyda avval ma'no, keyin his keladi. Siz hikoya sizni olib ketishini istagan edingiz, yoningizda esa matnni tahlil qilish ishi to'xtamaydi.

Yana bir narsa bor. Agar hikoyani har safar inglizcha o'qishga to'g'ri kelsa, demak hikoyalar sizning tilingizda yashamaydi.

Matn boshidan o'zbekcha yozilsa

PLOT hikoyani siz tanlagan tilda yaratadi. O'zbek tilini tanlasangiz, birinchi jumla o'zbekcha keladi. Ko'chirilgan emas, yozilgan.

Tartibi oddiy: til, keyin janr. Romantik fantastika, jangovar fantastika, ovchilar va tizim, boshqa dunyoga tushish, qo'rqinchli hikoya, ilmiy fantastika; o'zingizga xos narsa xayolingizga kelsa, uni bir qatorda yozasiz. Keyin qahramonlarni — to'rttagacha, ismi, jinsi va fe'l-atvori bilan — hamda vaziyatni yozish mumkin bo'lgan ekran ochiladi. Xohlagancha yozsangiz ham bo'ladi, bo'sh qoldirib o'tib ketsangiz ham hikoya chiqadi. Shundan keyin birinchi sahna keladi.

Sahifa oxirida yo'nalishni tanlaysiz yoki o'zingiznikini yozasiz, hikoya o'sha tomonga boradi. U oldin qo'yilgan narsalarni eslab qoladi, shuning uchun uchinchi bobda o'tib ketgan ism yigirmanchi bobda yana masalaga aylanishi mumkin. Tugagach, o'sha boshlanishni qaytadan yurgizib, boshqa tomonga burish mumkin.

O'qiydigan narsa yo'q kechada

"O'qiydigan narsa yo'q" degani dunyoda kitob kam degani emas. Aynan bugun kechqurun o'sha kerakli narsa yo'q degani. Oxirigacha o'qib bo'ldingiz va davomi qiziq. Yoki juda aniq bir qorishma o'qigingiz keladi, ammo uni hech kim yozmagan.

Bunday yetishmovchilikni javon yopmaydi. Kimdir yozib joylashini kutish qoladi.

Hikoya yaratilsa, kutish yo'qoladi. Va u to'g'ridan-to'g'ri o'zbekcha bo'lsa, tarjima ham kerak emas — shunchaki o'qiladi.

Ko'p so'raladigan savollar

• Ilova o'zbek tilini qo'llab-quvvatlaydimi?

  Ha. Hikoya qirq tilda yaratiladi, o'zbek tili ham shular orasida. Matn avval inglizcha yozilib keyin o'girilmaydi, siz tanlagan tilda birinchi jumladan boshlab yoziladi. Til tanlaysiz, janr tanlaysiz va o'qishni boshlaysiz.

• Bu mashina tarjimasidan nimasi bilan farq qiladi?

  Tarjima tayyor inglizcha jumla ustida ishlaydi, shuning uchun unda begona so'z tartibi va begona ohang qoladi. Bu yerda jumla boshidan o'zbekcha quriladi, ya'ni qo'shimchalar, fe'lning oxirida turishi va hurmat shakli tabiiy chiqadi.

• Qanday janrlar bor?

  Romantik fantastika, jangovar fantastika, ovchilar va tizim haqidagi hikoyalar, boshqa dunyoga tushish, qo'rqinchli hikoyalar, ilmiy fantastika va boshqalar. Ro'yxatda yo'q narsani bir qatorda o'zingiz yozib qo'yishingiz mumkin.

• Prompt yozishni bilish kerakmi?

  Yo'q. Janrdan keyin qahramonlarni — to'rttagacha, ismi, jinsi va fe'l-atvori bilan — hamda vaziyatni yozish mumkin bo'lgan ekran ochiladi. Xohlagancha yozsangiz ham bo'ladi, bo'sh qoldirib o'tib ketsangiz ham hikoya chiqadi va birinchi sahna yozilgan holda keladi.

• Bepulmi?

  Darhol boshlab o'qib ko'rish mumkin. Uzoq o'qish uchun sahifa to'plamlari sotib olinadi, obuna yo'q.

Google Play · App Store

Aloqador sahifalar

Bugun kechqurun o'qiydigan narsa yo'q · Davomi qachon chiqadi · Sizni eslab qoladigan hikoya